“In ’t Sparen is mijn lust, Waar al mijn vreugd op rust. In ’t Sparen-stroom leeft mijn vrouw, Die ik voor mijn Godinne hou.”

Of je nu schipper bent of molenaar, buurtbewoner of passant, horecabezoeker of recreant, Je wordt vanzelf een onderdeel van de geschiedenis van dit unieke stukje Haarlem. Zoals de schilder Salomon de Bray in 1627 verwoordde in zijn ode aan het Spaarne, Zo hebben miljoenen Haarlemmers in de eeuwen daarna turend over het Spaarne hun gemoedsrust gevonden (of verloren) aan de kop van de Scheepmakersdijk en de Papentorenvest.

(Wethouder Maarten Divendal)

 

Het vergeten schiereiland:

Waar de Scheepmakersdijk en de Papentorenvest elkaar raken staat het pronkstuk “De Adriaan”. Hier vind je de sporen terug van de eerste forse groei van het oude Haarlem op de oostoever van het Spaarne. De uitbreiding lag veilig, beschut door de Schalkwijkerpoort in het zuiden, centraler de Spaarnwouder – of later Amsterdamsepoort en tot slot de Catrijnenpoort in het noorden. Daartussen een stenen stadsmuur en torens met aan de buitenzijde van de muur een strook water. Haarlem was een echte vesting. Binnen de beschutting kreeg de eerste Haarlemse industrie volop de ruimte: bierbrouwers en scheepbouwers hadden, vooral op de oostelijke Spaarne-oever , de vrije hand. Begin negentiende eeuw sloopte Haarlem geleidelijk haar muren om meer ruimte te verwerven voor de plotseling  snel groeiende stad. Ingeklemd tussen de scheepswerven en stellingmolen was de Papentorenvest in de negentiende eeuw maar een krap steegje. Eeuwen eerder was dit een bruisend knooppunt, vooral voor verkeer over het Spaarne. Eind negentiende eeuw viel de smalle brug over het Spaarne (sinds de veertiende eeuw) weg. Dit haalde de loop uit dit driehoekige stukje oude stad. Alleen bezoekers van de molen de Adriaan (op de onderkant van de Goê Vroutoren) of de scheepswerf daarnaast, of bewoners van het handjevol huizen dat hier gegroepeerd stond, kwamen er nog. Nadat op 23 april 1932 de molen tot op de grond toe afbrandde, leek het alsof dit stuk stad helemaal was afgeschreven. Niets is minder waar.

 

Scheepswerf Zuidam:

De scheepswerf Zuidam ging over van vader op zoon. Zoon Jan Zuidam verkocht de werf in 1990 aan de gemeente Haarlem.  Jan Zuidam werd in 1920 geboren op de gelijknamige werf. Zijn vader Nico had, met compagnon Nico Verboon , de werf in 1915 opgezet. “Er werden houten schepen verbouwd en onderhouden”, breeuwen, schilderen en bijwerken. De foto van de eerste ijzeren schuit (in het restaurant aanwezig) was afkomstig van, toen nog, scheepswerf “de Nijverheid”. Jan zuidam werkte in het familiebedrijf samen met zijn 3 broers met vader als opzichter. Rijk werd de familie er niet van tot na de tweede wereld oorlog toen vervoer het probleem was. De wegen waren stuk en de werf ging zich toeleggen op de bouw en verhuur van dekschuiten en sleepboten. De zaken gingen voor de wind en in de hoogtij dagen werkte er 20 man personeel. Er werden in die tijd verschillende panden aangekocht door de familie (scheepmakersdijk en papentorenvest) met het idee om de panden te slopen (om grote boten te kunnen bouwen). Die toestemming werd nooit gegeven door de gemeente. De gemeente wilde deze hoek in oude staat bewaren (lees herstellen). Het contact met toenmalig wethouder Ab van Schooten (1982/1990 wethouder) resulteerde in de overgang. Omdat er geen opvolgers kwamen in het familiebedrijf besloten de 2 broers en Jan tot verkoop aan de gemeente. Jan Zuidam “Ik was de werf vaak genoeg behoorlijk zat, maar nu kijk ik ook met veel plezier terug op die tijd” “achteraf maak je de muziek altijd mooier.

 

Restaurant Zuidam:

Op 29 maart 2010 15:00 opent Jan Zuidam (87) het restaurant in de voormalige scheepswerf “de Nijverheid”. Wij hopen de rijke historie van dit gebied en de werf te kunnen aanvullen met veel gezellige en mooie momenten.

Nico, Jan & Cees